Home  

 

"B and N" Norbert Cieśliński    40-600 Katowice    Kościuszki 227 

Już u zarania dziejów przypisywano agatom nadzwyczajne lecznicze i magiczne właściwości. Używano ich jako różnego rodzaju amulety i talizmany. Szczególnie polecane były politykom. Chronić ich miały od zamachów na życie, a także obdarzały podobno prawdziwym darem słowa. Wierzono, że agaty to "dobre kamienie". Stąd wg niektórych źródeł pochodziła ich nazwa (z greckiego: agathos - dobry). Zodiakalny agat przypisany jest ludziom urodzonym pod koniec astronomicznego lata pod znakiem panny (24.08 - 23.09) sprzyja również baranom, bykom a zwłaszcza bliźniakom.     

Mineralogicznie agaty są najoryginalniejszą - wielobarwną odmianą chalcedonu - skrytokrystalicznej odmianie kwarcu SiO2, w której różnie zabarwione warstewki (tzw. pierścienie Lieseganga) są ułożone sferycznie (agaty koncentryczne) lub płasko- równolegle (agaty stratyfikowane). Wielkość poszczególnych lamin barwionych najczęściej tlenkami żelaza, wapnia, manganu lub bituminów może wahać się w szerokich granicach. Mogą one być bardzo drobne - widoczne dopiero w silnym powiększeniu. Druga grupa agatów to agaty mszyste. Ich nazwa ma wybitnie opisowy charakter - kamienie te rzeczywiście wyglądają jakby w ich wnętrzu tkwiły fragmenty, czy nawet całe kępki mchu. W rzeczywistości są to inkluzje (wrostki) tlenków manganu, żelaza lub chlorytów. Agaty są grupą bardzo urozmaiconą. W ramach typowych warstwowych czy mszystych rodzajów wyróżnia się całą gamę agatów, dla których stosuje się bardzo rozbudowaną, opisową nomenklaturę. Wyróżnia się np. agaty: forteczne, dendrytowe, krajobrazowe, tęczowe, gwiaździste i wiele innych

Agaty spotykane są zwykle w skałach wulkanicznych, rzadziej osadowych. Sposób powstania zajmował geologów już na początku XIX wieku. Najważniejszą zagadką był fakt, że skały w których występowały agaty były najczęściej ubogie w krzemionkę. Agaty tworzyły się zwykle w skałach wulkanicznych (bazaltach lub andezytach). Wypełniały one eliptyczne lub okrągłe pustki pogazowe tworzące się zwykle podczas wylewów lawy - w sposób podobny do bąbelków gazu w otwieranej butelce z wodą mineralna. Badania wykazały, że źródłem krzemionki były najczęściej wyżej ległe popioły wulkaniczne lub skały z nich powstałe. Fascynująca pasowość (warstwowość) agatów ma być związana z periodycznym (np. odpowiadającym porom roku) uruchamianiem wód gruntowych, które przenikały i częściowo rozpuszczały bogate w krzemionkę skały. Wody migrowały niżej. Tam na ściankach napotkanych pustek i kawern niesiona krzemionka wraz z barwiącymi tlenkowymi domieszkami wytrącana była w postaci chalcedonu lub opalu. Zjawisko to można porównać z osadzaniem się tzw. "kamienia" w rurach, którymi płynie zbyt "twarda" woda. Proces ten odbywał się zwykle w temperaturze ok. 180 - 200oC. Trwał on najczęściej do całkowitego wypełnienia pustych przestrzeni - powstały wówczas agaty "pełne". Gdy jednak z różnych przyczyn został przerwany - agaty zawierają w sobie pustki tzw. geody i druzy, których ścianki wewnętrzne pokryte są często pięknymi automorficznymi kryształami kwarcu, ametystu, kwarcu dymnego lub kalcytu.